Հայոց Լեզու և Գրականություն: Երկրորդ Կիսամյակ

«Թմկաբերդի առումը» . անհատական աշխատանքի թերթիկ

Անհրաժեշտ է իմանալ.

1. Հ. Թումանյանի «Թմկաբերդի առումը» պոեմը կոմպոզիտոր Ա. Սպենդիարյանը ցանկացավ վերածել օպերայի, հեղինակը առաջարկեց հերոսուհու համար Գոհար անունը, բայց ի վերջո կոմպոզիտորը և լիբրետոյի հեղինակը՝ Սոֆիա Պարնոկը, ընտրեցին Ալմաստ անունը՝ սոսկ բարեհնչունության համար: Անվան գաղտնիքը կարելի է բացահայտված համարել:

2. Սուրենյանցի նկարազարդումներից կարևոր է <<Թմկաբերդի առումը՚>> պոեմի նկարազարդումները, իհարկե նկարչից հետո պոեմը նկարազարդողներ եղել են, օրինակ` Էդուարդ Իսաբեկյանը, բայց այս նկարներն իրենց տեսակի մեջ բացառիկ են: 1906թ-ից սկսած` Սուրենյանցը հայկական ժողովրդական հեքիաթների նկարազարդման վրա աշխատել է շուրջ 10 տարի, նկարազարդել է նաեւ հայ, ռուս եւ եվրոպացի հեղինակների մի շարք գրքեր: Իսկ Թումանյանի գործերից նկարազարդել է նաեւ <<Գառնիկ ախպերը>>, <<Մոխրոտը>>հեքիաթները:

Հարցարան

Անհրաժեշտ ցուցումներ կարող եք պատասխանել նշված հարցադրումներին՝ անդրադառնալով դրանից յուրաքանչյուրին, կարող եք մեկ պատման մեջ անդրադառնալ նշված հարցադրումներին:

Читать далее

Հեռավար ուսուցում․ Էկոլոգիա

  1. « Տուն» ֆիլմի դիտում,

Ֆիլմի վերլուծություն

  • Երկրի ձևավորումը, զարգացման ընթացքը
  • Երկրի զարգացումը՝ դրական և բացասական հետևանքները
  • Մարդու դերը

Կյանքը ստեղծվել է 4 միլլիարդ տարի առաջ, բայց մարդիկ տեղ են գտել այս կյանքում ընդհամենը 20000 տարի։ Մարդկությունը իր գոյության ընթաքում վնասել է երկրագնդի Էկոլոգիական հավասարակշռությունը, որը խիստ վտանգավոր է։ Երկրագունդը սկզբնական շրջանում նման է եղել կրակի ամպերից կազմված քաոսի և աայդ միջավայրում ստեղծվել է կյանքը, որը տեղի է ունեցել հրաբուխների ժայթքման պատճառով։ Նույնիսկ հիմա գործող հրաբուխի դեպքում կարող են առաջանալ նոր կենդանի էակներ։

Սկզբնական շրջանում երկրի վրա թթվածին չի եղեպ։ Երկրի մակերևույթի սառելու հետևանքով առաջացել է ջուր, որը իր համար ստեղծել է ուղիներ այդպեսով առաջացնելով գետեր, ծովեր և օվկիանոսներ։

Երկրագունդը գտնվում է ոչ շատ հեռու, ոչ էլ շատ մոտ արևին։ Այս պայմանները լավագույնը նպաստում են կենդանի օրգանիզմների ստեղծմանը։ Առաջին օրգանիզմները մեզ հայտնի արխիոբակտերիաներն են, որոնք մինչ օրս էլ գոյություն ունեն։ Առաջացած միկրո օրգանիզմները՝ ածխաթթու գազը ատսորբում եին այդպիսով, մաքրելով երկրագունդը մյուս կենդանի օրգանիզմների կենսագործունեության համար և ածխածինը վերացվում էր խխունջի։ Ջրի գոլորշիացման հետևանքով առաջանում է թթվածին, որը նպաստում է նաև ցամաքում կենդանի օրգանիզմների ստեղծմանը։ Ջրի քանակը երկրագնդի վրա միշտ նույնն է, փոխվում է միայն ֆիզիկական վիճակը։ Աշխարհում ամեն ինչ փոխկամակցված է, ոչինչ չի կարող լինել ինքնուրույն։

Երկրագնդի թթվածնի կեսից ավելին առաջանում է ջրիմուռների շնորհիվ։ Երկրի յուրաքանչյուր տարր կարող է գոյություն ունենալ մեկ ուրիշ տարրի շնորհիվ և նրանցից յուրաքանչյուրի վնասումը հանգեցնում է կենսոլորտի վնասմանը։

Ամենակատարյալ բուսական տեսակը, որը ստեղծվել է 4 միլլիարդ տարվա ընթացքում՝ ծառն է։ Այն միակ կենդանի օրգանիզմն է, որը չի ենթարկվում երկրի ձգողականության օրենքին և ձգտում է դեպի արևին։ Ծառերի շնորհիվ արևի էներգիան կուտակվում է  և հետագայում ծառը կարողանում է դա վերածել փայտի, տերևների, որոնք իրենց հերթին պարարտացնում են հողը։ Ընդերքը հարստանում է բոլոր անհրաժեշտ միկրո տարրերով, որոնք անհրաժեշտ են կյանքի համար;

Փառնան և փլորան բնության մեզ փոխհամաձայնեցված պայմաններում են և յուրաքանչյուր օրգանիզմ երկրի վրա ունի իր ֆունկցիան։

Մարդը հայտնվելով երկրագնդի վրա ընդհամենը 200000 տարի առաջ սկսեց իրեն հարմարեցնել երկիրը օգտագործելով և վնասելով բնությունը։ Մարդիկ հիմնականում բնակվում են ջրամբարների մոտ տարածքներում։ Մարդը ֆիզիկապես ավելի թույլ է քան շատ կենդանիներ և այդ կենդանիները օգնում են մարդուն կատարել ծանր աշխատանք։ Սկզբնական շրջանում մարդը սնունդ էր հայթ-հայթում որսորդության շնորհիվ, բայց հետո սովորեց հող մշակել և օգտագործել մշակաբույսեր։ Մարդը ոչ մի բանով չի տարբերվում կենդանական աշխարհի որևէ ներկյայացուցչից, քանի որ մեր հիմնական հոգսը ու նպատակը սննդի ապահովումն է։ Մարդը կարողացավ օգտագործել նաև երկրի ընդերքում կուտակված արևի էներգիան՝ նավթի, գազի և քարածխի տեսքով։ Դրանց օգտագործումը մարդկությանը 50 տարում ավելի առաջ մղեց քան մի քանի հազարամյակ։

Ներկայումս երկրի բնակչության կեսից ավելին ապրում է քաղաքներում։ Մարդու գործունեության հետևանքով շահագործվում է ընդերքը, սնունդ ապահովելու նպատակով։ Ստեղծվում են ջերմոցներ արհեստական տաքացվող և վոռոգվող ու ֆերմաներ որտեղ կենդանիներին կերակրում են նույն արհեստական պայմաններում աճեցված սնունդով։ Մարդը պայքարելով բնական մայկաբույծերի դեմ ստեղծեց քիմիական նյութեր, որոնք ներկայումս թունավորում են ամբողջ հողը և բնամթերքը։ Մեծ քաղաքներում խաթարվում է մարդու կենսագործունեության համար անհրաժեշտ բնական մթնոլորտ, իսկ մենք շարունակում ենք աղտոտել շրջակա միջավայրըմեր ստեղծաց տեխնիկական միջոցներով և թափոններով ու չարաշահում ենք ընդերքը թունավորելով հողը, ջուրը և օդը։ Ի վերջո կավարտվեն նաև ընդերքի հարստությունները։ Մարդու <<շնորհիվ>> համաշխարհային օվկիանոսում խիստ պակասել են և ձկնատեսակները և ձկների քանակները։ Ջրի չարաշահման պատճառով ցամաքում են բազմաթիվ գետեր և օվկիանոս ջուր չի լցվում։ Վերացվում են նաև ճահիճները որոնք բնության սանիտարներ են և հայտնի չե, թե ինչով կավարտվի շրջակա միջավայրի նման շահագործումը մարդու կողմից։ Արագացված ուրբանիզացիայի հետևանքով խիստ վնասվում է մթնոլորտը, որը բերում է երկրագնդի տաքացման, բեևեռներում հազարամյա սառույցների հալեցմանը, որը հղի է շատ վտանգավոր հետևանքներով մարդկության կենդանական և բուսական աշխարհի համար։ Գլոբալ տաքացման հետևանքով բարձանում է համաշխարհային օվկիանոսի մակարդկաը, փոփոխվում է ջրի քիմիական կազմը, կլիման և անգամ քամիների ուղղությունը։

Էկոլոգիական աղետներից փրկվելու բանալին գտնվում է մարդկության ձեռքում և եթե մարդը կարողանա գրագետ օգտագործել բնության բարիքները և էրեգիայի անվտանգ աղբյուրները և ճիշտ վերաբախշել երկրի հարստությունը ապա կարող ենք ունենալ գեղեցիկ, ապահով և անվտանգ մոլորակ։

 

Բուսակերություն. Մոդա՞, թե՞ առողջ ապրելակերպ

Այսօր հաճախ «բուսակերության» և «առողջ ապրելակերպի» միջև հավասարության նշան է դրվում, ինչն իրականում այնքան էլ ճիշտ չէ: Դեռ 1987թ. գերմանական համալսարաններից մեկի կողմից իրականացված սոցհարցումների արդյունքում պարզվել է, որ արևմտյան երկրներում բուսակերության անցնելն ունի հետևյալ դրդապատճառները. առողջությունը պահպանելու ձգտում (78%), էթիկա (69%), բնապահպանություն (35%), Էսթետիկա (28%), կրոնական (23%), փիլիսոփայական (22%), տնտեսական (19%) և հիգիենիկ (9%):

Խիստ բուսակերները հրաժարվում են ոչ միայն մսից, ձկից, այլև կենդանական ծագմամբ բոլոր սննդամթերքներից՝ կաթնամթերք, ձու, մեղր: Կարելի է ասել, որ բուսակերությունն արևմուտքում յուրատեսակ ենթամշակույթ է դարձել: Մարդիկ հրաժարվում են ոչ միայն կենդանական ծագումով սնունդից, այլև կաշվե և մորթե իրերից ու հագուստից: Թե որքանով է բուսակերությունը, առավել ևս դրա խիստ տարբերակները, օգտակար առողջությանը և որքանով է նպատակահարմար մսի բացառումը սննդակարգից, մինչ օրս վերջնականապես հայտնի չէ: Դիետոլոգները գտնում են, որ օրգանիզմի սպիտակուցային պահանջը հնարավոր չէ միայն բուսակերությամբ ապահովել, քանի որ կենդանական ծագման սննդամթերքը պարունակում է օրգանիզմի կենսագործունեությունն ապահովող ամինաթթուներ:

ԲԱՐՈՄԵՏՐԻ հետազոտական խումբը փորձեց պարզել, թե որքանով է տարածված բուսակերությունը Հայաստանում: Այն հարցին, թե արդյոք տնային տնտեսության անդամներից որևէ մեկը բուսակե՞ր է, այսինքն սննդի մեջ ընդհանրապես միս չի օգտագործում, հարցվածների 95,5%-ը տվել էր բացասական պատասխան: Ասել է թե, Հայաստանում դեռ լայն տարածում չի գտել բուսակերությունը կամ մսից իսպառ հրաժարվելը, որպես կենսակերպ:

Արդյոք Ձեր տնային տնտեսության անդամներից որևէ մեկը բուսակե՞ր է, այսինքն սննդի մեջ ընդհանրապես միս չի օգտագործում:

այո 4.5
ոչ 95.5

Ընդհանրապես ողջ աշխարհում բուսակերությունը զարգանում է ավելի շատ որպես մոդայիկ ուղղություն, քանի որ չկա բժշկական միանշանակ մոտեցում, որ մսի օգտագործումը սննդակարգում վնասակար է: Բացի այդ, տարածված կարծիք կա, որ բուսակերությունը ծախսատար է, քանի որ անհրաժեշտ վիտամինների պակասը բալանսավորելու համար ավելի շատ մթերքներ են անհրաժեշտ, իսկ մեր խոհանոցը սեզոնային է և հնարավորություն չի տալիս հեշտ ու մատչելի կազմակերպել մսից հրաժարվելը ողջ տարվա ընթացքում: Այս հարցում թերևս կառարկեն և՛ բուսակերները, և՛ հայ պրոֆեսիոնալ խոհարարները: Հիմնական խնդիրը, թերևս, նրանում է, որ բուսակերության անցնելու համար պետք է փոխել ոչ միայն սննդակարգը, այլև աշխարհայացքը: Չմոռանանք, որ ի սկզբանե բուսակերությունը տարածված էր արևելյան երկրներում, ուր դավանում են բուդդիզմ, հինդուիզմ և ջայնիզմ: Հենց Բրիտանական տիրապետության արդյունքնում էր, որ այս կրոնները ներթափանցեցին Արևմուտք՝ իրենց հետ բերելով նաև բուսակերությունը: Ինքը` լեգենդար Ինդիրա Գանդին էր գտնում, որ անգլիացիները կարողանում են իշխել հնդիկներին, որովհետև վերջիններս բուսակեր են, իսկ իրենք ոչ: Միգուցե, նա այնքան էլ չէր սխալվում. դիետոլոգների մոտ կա տեսակետ, որ բուսակերությունը մարդուն հլու-հնազանդ է դարձնում և ենթարկվող, մինչդեռ միս օգտագործողները նպատակասլաց են ու ավելի գործունյա:

 

 

Նյութը վերցված է այստեղից

 

Հայոց Լեզու և Գրականություն: 14-29 դաս

14-րդ դաս

«Կարդում ենք Թումանյան» նախագիծ

Կարդա Հովհ.Թումանյանի «Լոռեցի Սաքոն» պոեմը։

  1. Պոեմից դուրս գրիր այն գոյականները (առարկաները), որոնք մարդ չեն, բայց մարդու հատկանիշ են ստացել այս ստեղծագործության մեջ (անձնավորվել են)։ Օրինակ՝ ժայռերը նոթեը կիտել են (ճակատի կնճիռները հավաքել են, մռայլվել են)։

Читать далее

Հեռավար Պատմություն: Դաս Վեցերորդ

Վեցերորդ ԴԱՍ

 

Սելջուկ-թուրքերի արշավանքները և Հայաստանը։

11-րդ դարում Հայաստանում չկար ուժեղ պետականություն և Հայաստանի տարածքները բաժանված էին առանձին փոքր թագավորությունների, որոնց մեծ մասը գտնվում էր Բյուզանդական իշխանության ներքո: Այդ ժամանակահատվածում սկսած 11-րդ դարի կեսերից Չինաստանի հյուսիսային մասերում ապրող քոչվոր թուրքերը բավական հզորացել էին և ունեին մեծաքանակ բանակ: 1047 թ. Սելջուկի առաջնորդությամբ 20 հազարանոց թուրք քոչվորներից կազմված բանակը Պարսկաստանը գրավելուց հետո շարժվում էին դեպի Հայաստան: Հայերը մասնատված էին և չզինված, իսկ բյուզանդացիները որևէ օգնություն չցուցաբերեցին, որը նպաստեց բազմաթիվ փոքր թագավորությունները նվաճմանը սելջուկ-թուրքերի կողմից: 1054 թ. Ավելի հզոր 100 հազարանոց թուրքական բանակը կրկին նույն ճանապարհով հասավ Հայաստան: Այս անգամ բյուզանդացիները հասկանալով, որ վտանգ է սպառնում նաև իրենց ինչ-որ օգնության հասան հայերին, սակայն ընդհանուր առմամբ հաստատվեց սելջուկ-թուրքերի իշխանություննը մինչև 13-րդ դար, երբ իրենց արշավանքները սկսեցին մողոլ թաթարները: Հայաստանում մնացել էին մի քանի փոքր թագավորություններ կարողացել էին պահպանել իրենց իշանությունը, որոնցից մեկը հետագայում դարձավ Զաքարյան թագավորության հիմքը: Փաստորեն թուրք-սելջուկները կարողացան գրավել հսկայական տարածքնեը և հաստատել իրենց իշխանությունը, քանի որ Հայաստանը բաժանված էր մանր թագավորությունների, որոնք չհասկանալով վտանգը չմիավորվեցին և չպայքարեցին ընդհանուր ուժերով և հայտնվեցին ուրիշի լծի տակ, բացի այդ չօգնեցին նաև ռազմավարական հարևանները:

Читать далее

Հեռավար Պատմություն: Դաս Չորրորդ

Չորրորդ ԴԱՍ

Արևմտյան քաղաքակրթություններ

  • Հունակական քաղաքակրթության սկիզբը: Դասական շրջանի հունական պոլիսային քաղաքակրթությունը:

Հունական քաղաքակրթության սկիզբը Ք.ա. 2-րդ հազարամյակից է: Սկզբնական շրջանում աշխարհագրական դիրքով պայմանավորված դրանք փոքր, ինքնուրույն կազմավորումներ էին: Հետագայում միավորվեցին Կրոտոս քաղաքի շուրջ և կազմավորվեց առաջին Հունական պետությունը, որտեղ գործում էին ընդհանուր օրենքներ: Այդ պետությունը բավական խաղաղասեր պետություն էր և նույնիսկ չկային պարիսպներ: Այստեղ զարգանում էին արեհստենրը և մշակույթը: Հրաբխի ժայթքման հետևանքով Ք.ա. 15-րդ դարում այս պետությունը խիստ թուլացավ և հետագայում գրավվեց աքայացիների կողմից, որոնք ձևավորել էին իրենց պետությունը դրանից 3 դար առաջ: Աքայացիները մայրցամաքային Հունաստանից էին և ստեղծել էին մի քանի պետություն, որոնցից ամենահզորը միկենացիներն էին: Նրանք կարողացան ստեղծել կենտրոնացված կառավարման համակարգ, զարգացնել մշակությը, ռազմարվեստը և հաղթել բազմաթիվ պատերազմներում այդ թվում նայում տրոյական: Հետագայում ամբողջ Հունաստանը գրավվեց իրենցից անհամեմատ ցածր քաղաքակրթական մակարդակում գտնվող դորիացիների կողմից, որի հետևանքով արհեստերը, մշակույթը, ինչպես նաև գծավոր գիրը, որից օգտվում էին Միկենյան պետության մարդիկ անկում ապրեցին: Այդ շրջանը նաև կոչվում է Հոմերոսյան շրջան: Հունաստանում Ք.ա. 9-րդ դարի վերջերում սկսեցին ձևավավորվել պոլիսներ, որը նշանակում է քաղաք: Հետագայում նրանք դարձան առաձին քաղաք-պետություններ: Նրանք գրավում էին, որոծակի տարածքներ, իսկ ժողովուրդը հիմնականում զբաղվում էր արհեստագործությամբ, առևտրով և ունեին բավական զարգացած մշակույթ ու կառավարման համակարգ: Տարբեր պոլիսներում կառավարումը իրականացվում էր տարբեր կերպ: Օրնակ՝ Աթենքում իշխում էր դեմոկրատական համակարգը: Այս դեպքում իշանությունը ընտրվում էր ժողովրդի կողմից և նրանց գործունեությունը նույնպես հսկվում էր ժողովրդի կողմից: Մյուս ձևը պոլիսի կառավարման դա օլիգարխիկ կամ ազնվական ձևն էր, երբ իշանությունը իրենց ձեռքն էին վերցնում մի քանի հարուստ տոհմեր: Այդպիսի պոլիս էր Սպարտան: Կան պոլիսներ որտեղ իրականցվում էր մեկ մարդու տիրանիա: Այստեղ իշխողը չէր ենթարկվում որևէ մեկին և երկիրը կառավարում էր միանձնյա: Читать далее